Kahvaltı sofralarında ekmeğin üzerine sürülen, meze olarak servis edilen veya ana yemeklerin yanında lezzetli bir eşlikçiye dönüşen soslar, sofraların en sevilen tamamlayıcıları arasında yer alıyor. Özellikle közlenmiş sebzeler, ceviz, salça ve aromatik baharatlarla hazırlanan geleneksel soslar, farklı mutfakların kendine özgü lezzetlerini bir araya getiriyor. İşte 5 farklı kahvaltılık sos tarifi...

Malzemeler:

• 3 adet büyük boy patlıcan
• 1 adet büyük boy kuru soğan
• 7 adet kapya biber
• 3 adet büyük boy domates
• 3 diş sarımsak
• 1/2 çay bardağı zeytinyağı
• 1 çay kaşığı tuz
• 1 tatlı kaşığı kırmızı toz biber
• 1 çay kaşığı toz şeker

Patlıcanları ve kapya biberleri yıkayıp yağlı kağıt serili fırın tepsisine yerleştirin. Önceden ısıtılmış 200 derece fırında yaklaşık 20 dakika, sebzeler iyice yumuşayıp közlenene kadar pişirin. Bu sırada kuru soğanı küçük küpler halinde doğrayın. Sarımsakları rendeleyin ve zeytinyağında soğanlar pembeleşene kadar kavurun. Domatesleri yıkayıp robottan geçirerek püre haline getirin. Domates püresini kavrulan soğan ve sarımsakların üzerine ekleyin. Domates suyunu çekip koyulaşana kadar yaklaşık 20 dakika pişirin. Közlenen patlıcan ve biberlerin kabuklarını soyun. Sebzeleri ince ince doğrayın ve suyunu çekerek koyulaşan domatesli karışıma ekleyin. Tüm malzemeleri karıştırarak kıvam alana kadar pişirmeye devam edin. Tuz, kırmızı toz biber ve toz şekeri ilave edip yaklaşık 5 dakika daha kaynatın. Hazırladığınız ajvarı sterilize edilmiş kavanozlara sıcakken doldurun ve kapaklarını sıkıca kapatın. Kavanozları ters çevirerek güneş almayan bir yerde bir gece bekletin. Hazırladığınız ajvarı buzdolabında muhafaza ederek kahvaltılarda, yemeklerin yanında veya farklı tariflerde kullanabilirsiniz. 

Malzemeler:

• 5 adet közlenmiş kırmızı biber
• 1 yemek kaşığı biber salçası
• 1,5 yemek kaşığı domates salçası
• 1 kahve fincanı zeytinyağı
• 1 çay bardağı ezilmiş ceviz
• 1 çay bardağı galeta unu
• 2 yemek kaşığı nar ekşisi
• 2 diş sarımsak
• 1/2 çay kaşığı karabiber
• 1 çay kaşığı kimyon
• İsteğe göre tuz
• İsteğe göre pul biber

Közlenmiş biberleri, ceviz içlerini ve sarımsakları mutfak robotuna alın. Üzerine biber salçası, domates salçası, nar ekşisi, kimyon, karabiber, zeytinyağı ve galeta ununu ekleyin. Tüm malzemeleri mutfak robotunda istediğiniz kıvama gelene kadar çekin. Salçaların tuz oranını kontrol ederek gerekirse tuz ilave edin. Daha acı bir lezzet için pul biber ekleyebilirsiniz. Hazırladığınız muhamamarayı servis tabağına alın. Üzerine bir miktar zeytinyağı gezdirerek servis edin.

Malzemeler:

• 2 kilogram kuru soğan
• 4 kilogram kırmızı kapya biber
• 4 kilogram patlıcan
• 1 litre kaynatılmış domates püresi
• 4 adet defne yaprağı
• 5 gram karabiber
• 40 gram toz şeker
• 80 gram tuz
• 500 mililitre sıvı yağ

Öncelikle biberleri ve patlıcanları yıkayıp saplarını ve biberlerin çekirdeklerini temizleyin. Biber ve patlıcanları mangalda veya ocakta közleyin. Kabuklarını soyduktan sonra ayrı ayrı kıyma makinesinden geçirin. Kıyma makinesi yoksa mutfak robotunda çok fazla sulandırmadan çekebilirsiniz. Soğanların kabuklarını soyup kıyma makinesinden geçirin veya rendeleyin. Sosu hazırlayacağınız geniş bir tencereye sıvı yağın yarısını alın ve soğanları ekleyin. Soğanları yüksek ateşte suyunu tamamen çekip yumuşayana kadar pişirin. Soğanların üzerine biber püresini ve domates püresini ekleyin. Karışımı koyulaşana kadar pişirmeye devam edin. Tencerede fazla sıvı kalmadığında közlenmiş patlıcanları ekleyin. Defne yapraklarını, karabiberi, toz şekeri ve tuzu da ilave ederek karıştırın. Zacusca koyulaşıp suyunu çekmeye başladığında kalan sıvı yağı azar azar ekleyerek karışıma yedirin. Sos, tencerenin tabanından ve kenarlarından kolayca ayrılmaya başladığında hazır demektir. Kavanozları ve kapaklarını kaynar suda 4-5 dakika bekleterek sterilize edin. Hazırladığınız sıcak zacuscayı sıcak kavanozlara, içerisinde hava boşluğu kalmayacak şekilde doldurun. Kapaklarını sıkıca kapatıp kavanozları ters çevirin. Zacuscayı serin ve karanlık bir yerde muhafaza edebilirsiniz. Kavanoz açıldıktan sonra buzdolabında saklamayı unutmayın.

Malzemeler:

• 3 yemek kaşığı domates salçası
• 3 yemek kaşığı biber salçası
• 1,5 su bardağı ceviz içi
• 4 yemek kaşığı zeytinyağı
• 4 yemek kaşığı galeta unu
• 6 diş sarımsak
• 1 çay kaşığı karabiber
• 1 çay kaşığı kimyon
• 1 çay kaşığı pul biber

Ceviz içlerini rondoda çok ince olmayacak şekilde çekin veya bıçakla ince ince kıyın. Geniş bir karıştırma kabına cevizi alın. Üzerine domates ve biber salçasını ekleyin. Ezilmiş veya rendelenmiş sarımsakları ilave edin. Zeytinyağı ve galeta ununu ekleyerek karıştırmaya başlayın. Karabiber, kimyon ve pul biberi de ilave edip tüm malzemeleri güzelce harmanlayın. Kremamsı ve sürülebilir bir kıvam elde edene kadar karıştırın. Hazırladığınız acukayı temiz bir kavanoza doldurun. Üzerine bir miktar zeytinyağı gezdirerek buzdolabında muhafaza edin. Acukayı kahvaltıda ekmek üzerine sürerek veya meze olarak servis edebilirsiniz.

Malzemeler:

• 7 adet kapya biber
• 3 adet orta boy patlıcan
• 8 adet büyük boy domates
• 2 adet havuç
• 4 diş sarımsak
• 2 çay kaşığı tuz
• 1,5 çay kaşığı karabiber
• 1 yemek kaşığı toz şeker
• 2 yemek kaşığı elma sirkesi
• 1 çay bardağı zeytinyağı

Kapya biberleri ve patlıcanları yıkayıp 220 derece fırında yaklaşık 25-30 dakika közleyin. Közlenen sebzeleri bir kaba alıp üzerini streç filmle kapatın ve yaklaşık 10 dakika bekletin. Ardından kabuklarını ve çekirdeklerini temizleyin. Domates ve havuçların kabuklarını soyup rondodan geçirerek püre haline getirin. Domates ve havuç püresini geniş bir tencereye alın ve suyunu çekene kadar pişirin. Ezilmiş sarımsakları ekleyip kısık ateşte pişirmeye devam edin. Közlenmiş biber ve patlıcanları rondodan geçirerek tencereye ilave edin. Tuz, karabiber ve şekeri ekleyip sos koyulaşana kadar kısık ateşte pişirin. Kıvam alan lutenitsaya elma sirkesi ve zeytinyağını ekleyin. Yaklaşık 10 dakika daha pişirin. Hazırladığınız lutenitsayı ilk sıcaklığı çıktıktan sonra temiz kavanozlara doldurun ve kapaklarını sıkıca kapatın. Lutenitsayı kahvaltıda ekmek üzerine sürerek veya farklı yemeklerin yanında sos olarak servis edebilirsiniz.