• Polska jako pierwsza z 19 państw podpisała z Komisją Europejską umowę pożyczkową SAFE na 43,7 mld euro, a zaliczka 6,5 mld euro ma trafić w najbliższych dniach.
• Do 30 maja umowy muszą być podpisane, by skorzystać z SAFE w formule single procurement, a po tym terminie nowe zakupy będą wymagały common procurement z co najmniej jednym partnerem.
• Priorytety finansowania z SAFE to m.in. system antydronowy San, Borsuk z HSW, modernizacja Marynarki Wojennej i „Tarcza Wschód”, a także amunicja, cyberbezpieczeństwo i zdolności kosmiczne.

8 maja polski rząd podpisał z Komisją Europejską umowę pożyczkową w ramach programu SAFE, która została zatwierdzona jako pierwsza spośród 19 państw uczestniczących w programie. W ramach SAFE Polsce przysługuje 43,7 mld euro, czyli ponad 180 mld zł.

Najpierw Komisja Europejska wypłaci Polsce 15-proc. zaliczkę w wysokości 6,5 mld euro, która powinna trafić do Polski w najbliższych dniach.

W dniu podpisania umowy z Komisją wicepremier, minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz poinformował, że w maju Agencja Uzbrojenia będzie aneksowała zawarte już umowy, ale też podpisze kilkadziesiąt nowych. Pełnomocniczka rządu ds. SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka mówiła o 40 nowych umowach do końca maja. W planowanych aneksach do umów chodzi przede wszystkim o wskazanie pożyczek z SAFE jako nowego źródła ich finansowania; taki krok pozwoli na uwolnienie – i przeznaczenie na inne cele – środków MON, pierwotnie zarezerwowanych na te zadania.

W czwartek w Tallinie Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział, że w ostatnich dniach maja wraz z delegacją wyruszy w objazd po zakładach zbrojeniowych w kraju, gdzie podpisywane będą kontrakty.

Zgodnie z unijnym rozporządzeniem w sprawie mechanizmu SAFE, umowy zawierane przez jedno państwo muszą zostać podpisane do 30 maja, by mogły zostać objęte finansowaniem z programu – to tzw. zakupy w formule single procurement. Reszta zakupów dokonywanych po tym terminie musi być realizowana w charakterze common procurement, czyli co najmniej przez dwa państwa biorące udział w programie.

W przypadku Polski wspólne zamówienia stanowią zdecydowaną mniejszość – rząd położył bowiem nacisk na samodzielne zakupy, przede wszystkim w polskich zakładach zbrojeniowych. Z szacunków rządu wynika, że zamówienia w formule common procurement stanowić będą ok. 30 proc. wszystkich kontraktów.

Władysław Kosiniak-Kamysz zaznaczył podczas uroczystości zawarcia umowy z Komisją Europejską, że w pierwszej kolejności rząd skupi się właśnie na aneksowaniu zawartych już umów. – W pierwszej kolejności aneksowanie umów, które są zawarte: to jest bardzo ważna umowa na systemy antydronowe, system San. Kolejne rzeczy to jest produkcja w Hucie Stalowa Wola, np. Borsuki, sprawa Marynarki Wojennej – budujemy okręt Ratownik, zakup amunicji to jest bardzo ważny temat – wskazywał szef MON.

Jednym z priorytetów staje się zatem system antydronowy San, na którego 18 baterii umowę o wartości ok. 15 mld zł podpisano 30 stycznia. Na jedną baterię systemu składają się 3 plutony ogniowe i jeden pluton wsparcia. Cały system obejmuje więc 52 plutony ogniowe, 18 plutonów dowodzenia i 703 pojazdy.

San składa się z kilku elementów. Są to: armaty Bushmaster kalibru 30 mm i Pit-Radwar kalibru 35 mm (dostarczą je odpowiednio norweski koncern Kongsberg i Polska Grupa Zbrojeniowa, w której kluczowym podwykonawcą jest polska firma APS), szybkostrzelne karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm (system opracowany przez Zakłady Mechaniczne Tarnów, nazywany „potworem z Tarnowa”), wyrzutnie pocisków rakietowych 70 mm (wyprodukowane przez Kongsberga) oraz systemy walki radioelektronicznej, mobilne radary i inne elementy pozwalające na sieciocentryczne zarządzanie zwalczaniem bezzałogowców (dostarczane m.in. przez polską firmę APS systemy SKYctrl).

Pierwsze 3 plutony ogniowe systemu mają zostać przekazane armii do końca 2026 r. Zakończenie dostaw wszystkich 18 baterii przewidywane jest na 24 miesiące od podpisania umowy – czyli do końca stycznia 2028 r.

Wskazując projekty, które przy pomocy środków z SAFE mają zostać zrealizowane jako pierwsze, szef MON wskazał sprzęt produkowany przez Hutę Stalowa Wola (HSW), przede wszystkim bojowe wozy piechoty Borsuk – następcę używanych od ponad pół wieku wozów BWP-1.

Nowej umowy na Borsuki należy spodziewać się jeszcze w maju. Zdaniem prezesa PGZ Adama Leszkiewicza, będzie ona obejmowała więcej pojazdów niż zamówione w marcu ub. r. 111 sztuk za ok. 6,5 mld zł. W sumie w ramach SAFE HSW otrzymać ma ponad 20 mld zł. Docelowo Wojsko Polskie ma otrzymać niemal 1,5 tys. takich pojazdów w różnych wersjach; Borsuki staną się tym samym jednymi z najpowszechniej używanych w Siłach Zbrojnych pojazdów.

Kolejnym priorytetem ma być kwestia modernizacji Marynarki Wojennej i program Bezpieczny Bałtyk. Na ten cel, w oparciu o szacunki rządu z lutego, z SAFE przeznaczone ma zostać ok. 3,4 mld zł. Program zakłada refinansowanie kontraktów na budowę okrętu ratowniczego Ratownik, okrętu hydrograficznego Hydrograf oraz nowoczesnych niszczycieli min Kormoran II – wszystkie z nich powstać mają w polskich stoczniach i zakładach zbrojeniowych. MON, w kontekście Marynarki Wojennej, mówiło też o finansowaniu z SAFE zakupu bezzałogowych morskich systemów uzbrojenia.

Dalsze kontrakty mają dotyczyć innych zdolności wojska. Jak informował pod koniec lutego rząd, duża część środków ma zostać przeznaczona na projekty związane z programem umacniania wschodniej granicy „Tarcza Wschód”. Poza systemem San chodzi tu m.in. o inwestycje w rozpoznawcze i uderzeniowe bezzałogowce (np. FlyEye i Gladius od Grupy WB), systemy minowania narzutowego Baobab-K, a także różnego rodzaju systemy rozpoznawcze – jak radary Sajna.

Wśród innych zakupów sprzętu dla wojska zaplanowano m.in. wzmocnienie polskiej artylerii – to z jednej strony zakupy kolejnych armatohaubic Krab i samobieżnych moździerzy Rak, a z drugiej – zakupy amunicji.

W planach są także duże zakupy sprzętu zagranicznego. To przede wszystkim tankowce powietrzne, czyli samoloty zdolne do tankowania innych w locie. W Europie producentem takich samolotów jest koncern Airbus, którego samolot A330 MRTT jest już szeroko wykorzystywany przez europejskie państwa NATO. Miliardy złotych mają także zostać wydane na kwestie cyberbezpieczeństwa, a także zdolności kosmiczne.

Unijny program SAFE przewiduje 150 mld euro wsparcia w postaci m.in. niskooprocentowanych pożyczek, przede wszystkim na zakupy sprzętu wojskowego, zwłaszcza produkowanego w Europie. Polska, która jest największym beneficjentem programu, wnioskowała o dofinansowanie 139 projektów. Środki przysługujące Polsce mają zostać wydane przede wszystkim na szybkie dozbrojenie Wojska Polskiego – zwłaszcza poprzez zakupy sprzętu wojskowego u europejskich producentów.