• Dziś Ministerstwo Energii zorganizowało konferencję na temat aktualizacji Programu polskiej energetyki jądrowej (PPEJ). Dokument ma zostać opublikowany w ciągu najbliższych dni.
• PPEJ to strategiczny dokument państwowy wskazujący kierunki rozwoju tej gałęzi energetyki w naszym kraju.
• Obecnie trwają prace nad realizacją pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Decyzja co do wyboru partnera strategicznego drugiej - w następnym roku.

Program polskiej energetyki jądrowej to strategiczny dokument rządowy stanowiący plan wdrożenia i rozwoju energetyki jądrowej w Polsce. Program określa kluczowe ramy rozwoju energetyki jądrowej, cele inwestycyjne, najważniejsze kamienie milowe oraz wyznacza zadania dla najważniejszych interesariuszy programu, w szczególności główne działania dla administracji publicznej.

Długa droga do planu dla atomu

Pierwsza wersja dokumentu powstała w 2014 r., a druga - do dziś ostatnia - datowana jest na 2020 r. Sześć lat w energetyce to niemal epoka, dlatego branża od dawna wyczekiwała najnowszej aktualizacji. 

Ta rodziła się w bólach: najpierw dokument przygotowywało i konsultowało Ministerstwo Przemysłu, ale zapowiadanej finalizacji nie udało się dopiąć w pierwotnym terminie. Na wydłużenie prac wpłynęły m.in. dodatkowe analizy, uwagi zgłaszane m.in. przez NIK.

Po zmianach organizacyjnych w administracji rządowej temat przejęło Ministerstwo Energii, które jeszcze przez długie miesiące pracowało nad ostatecznym kształtem strategii. Podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego pełnomocnik rządu ds. infrastruktury krytycznej Wojciech Wrochna deklarował, że dokument zostanie opublikowany w maju.

Teraz, z kolejnym, lekkim poślizgiem branża wreszcie doczekała się nowej wersji dokumentu, który ma być aktualną mapą drogową dla polskiego atomu.

Atomowy kurs rządu pozostaje bez zmian

Cel Programu polskiej energetyki jądrowej pozostaje niezmienny - budowa oraz oddanie do eksploatacji elektrowni jądrowych o łącznej mocy zainstalowanej od ok. 6 do ok. 9 GWe w oparciu o sprawdzone, wielkoskalowe, wodne reaktory jądrowe generacji III (+) oraz stworzenie warunków do dalszego rozwoju energetyki jądrowej.

Uzasadnienia wdrożenia energetyki jądrowej w Polsce także od lat są niezmienne:

• bezpieczeństwo energetyczne,
• klimat i środowisko,
• ekonomia.

Bezpieczeństwo energetyczne

Jak wyjaśnia resort energii, w zakresie bezpieczeństwa energetycznego wprowadzenie elektrowni jądrowych do miksu energetycznego oznaczać będzie jego wzmocnienie głównie poprzez dywersyfikację bazy paliwowej w polskiej elektroenergetyce, dywersyfikację kierunków dostaw nośników energii pierwotnej oraz zastąpienie starzejącego się parku wysokoemisyjnych bloków.

ME podkreśla, że znaczenie tego obszaru wzrosło istotnie wskutek rosyjskiej agresji na Ukrainę oraz towarzyszącemu jej kryzysowi energetycznemu. Działania te mają również przełożenie na zmiany w polityce Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa energetycznego. Dodatkowym kontekstem uzasadniającym wykorzystanie energetyki jądrowej jest kryzys na rynkach gazu ziemnego oraz ropy naftowej i paliw ropopochodnych, spowodowany konfliktem zbrojnym z Iranem. Wdrożenie energetyki jądrowej zwiększy odporność polskiej energetyki na podobne zdarzenia w przyszłości.

Klimat i środowisko

Jak wskazuje ME, energetyka jądrowa - jako bezemisyjne źródło energii - to w kontekście środowiskowym i klimatycznym technologia umożliwiająca znaczącą redukcję emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Równocześnie jest ona jedynym bezemisyjnym źródłem dyspozycyjnym, które może zostać wdrożone w Polsce na dużą skalę. Dlatego też będzie ona musiała odegrać istotną rolę w dekarbonizacji polskiej gospodarki, która jest konieczna w celu wypełnienia zobowiązań międzynarodowych w tym zakresie podjętych przez Polskę, w tym w ramach polityki klimatycznej Unii Europejskiej.

Ekonomia

W kontekście gospodarczym - według ME - elektrownie jądrowe mogą zahamować wzrost kosztów energii dla odbiorców, a nawet je obniżyć, przy spełnieniu określonych warunków. Redukują również wrażliwość cen energii na wahania cen paliw kopalnych (węgla, ropy, gazu), ponieważ udział kosztu paliwa jądrowego w całkowitym koszcie wytworzenia energii jest relatywnie niewielki.

Według autorów PPEJ, elektrownie jądrowe są najtańszymi źródłami energii przy uwzględnieniu pełnego rachunku kosztów (inwestorskie, systemowe, sieciowe, środowiskowe, zdrowotne, inne zewnętrzne) oraz czynnika długiego czasu pracy po okresie amortyzacji. Dotyczy to zarówno gospodarstw domowych jak i przedsiębiorstw, a w szczególności zabezpiecza rozwój przedsiębiorstw energochłonnych (np. przemysł hutniczy, chemiczny). Jest to jeden ze szczególnie istotnych czynników niezbędnych dla zatrzymania procesu deindustrializacji.

Trwa realizacja pierwszej polskiej elektrowni jądrowej 

W kwestii już realizowanego projektu budowy pierwszej elektrowni jądrowej w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino w gminie Choczewo niewiele się zmienia.

W zaktualizowanym PPEJ podkreślono dotychczasowe założenia. Projekt realizowany jest przez spółkę celową Polskie Elektrownie Jądrowe, której jedynym wspólnikiem jest Skarb Państwa. Jako technologię dla pierwszej elektrowni wybrano reaktory AP1000, których dostawcą jest amerykańska firma Westinghouse.

Trwają już także zarówno prace przygotowawcze na placu budowy, jak i budowa infrastruktury towarzyszącej.

Resort energii podkreśla, że inwestycja osiąga kluczowe kamienie milowe, takie jak zatwierdzenie przez Komisję Europejską pomocy publicznej w grudniu 2025 r., czy wystąpienie inwestora do Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z wnioskiem o wydanie zezwolenia na budowę obiektu jądrowego w marcu 2026 r. Projekt zakłada budowę trzech reaktorów, a rozpoczęcie komercyjnej pracy pierwszego z nich jest planowane na 2036 r.

Cel budowy drugiej elektrowni jądrowej pozostaje

Tak samo w aktualizacji PPEJ podtrzymana została deklaracja realizacji drugiej fazy programu jądrowego w Polsce, do której zostały już rozpoczęte przygotowania.

Podobnie jak w przypadku pierwszej elektrowni jądrowej, w drugiej elektrowni zostanie zastosowana technologia wielkoskalowych (moc ≥700 MWe) reaktorów wodnych generacji III+.

Gdzie powstanie druga elektrownia jądrowa? PPEJ wskazuje, że do lokalizacji należy wskazać jedno z miejsc, gdzie dziś działają elektrownie systemowe opalane węglem kamiennym lub brunatnym.  Będzie więc to Polska centralna, a preferowanymi lokalizacjami, podobnie jak w aktualizacji Programu PEJ z 2020 r., są Bełchatów i Konin.

W kwestii wyboru technologii jądrowej i wykonawcy inwestycji, obecnie trwa dialog konkurencyjny, do którego w 2025 r. przystąpiły Stany Zjednoczone, Francja oraz Kanada. Sfinalizowanie wyboru partnera strategicznego planowane jest na 2027 r.

Moc zainstalowana pierwszej elektrowni jądrowej - w Choczewie - będzie wynosić 3,75 GWe. Przy założeniu, że druga będzie podobna, da to ok. 7,5 GWe mocy. Do zakładanych w dokumencie nawet 9 GWe pozostaje więc znaczna luka.

Sześć zadań dla administracji

Jak dowiadujemy się z informacji prasowej o aktualizacji PPEJ, administracja rządowa stawia sobie 6 podstawowych zadań, których realizacja umożliwi osiągnięcie celu Programu. Są to:

• rozwój zasobów ludzkich i kompetencji na potrzeby energetyki jądrowej,
• postępowanie z odpadami promieniotwórczymi,
• rozwój infrastruktury przesyłowej,
• zaangażowanie krajowego przemysłu w budowę i eksploatację elektrowni jądrowych,
• wzmocnienie systemu dozoru jądrowego i technicznego,
• komunikacja, informacja społeczna oraz zaangażowanie interesariuszy.

Najważniejsze, jak zawsze, bezpieczeństwo 

Ministerstwo Energii podkreśla także wagę innych dokumentów dla branży jądrowej a związanych z bezpieczeństwem jądrowym. Jak informuje resort, zgodnie z polskim ustawodawstwem poświęcony jest temu oddzielny dokument strategiczny pod nazwą Strategia i polityka w zakresie rozwoju bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Z tego względu PPEJ nie zawiera rozdziału poświęconego odrębnie kwestiom bezpieczeństwa jądrowego.

Dotyczy to także kwestii postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. Temu zagadnieniu również poświęcony jest oddzielny strategiczny dokument rządowy w postaci Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.

Długie prace nad jądrową strategią. Niedosyt pozostaje

Autorzy dokumentu podkreślają, że konsultacje społeczne projektu aktualizacji Programu polskiej energetyki jądrowej cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem ze strony interesariuszy - ponad 1000 uwag do dokumentu zostało przekazanych przez blisko 70 podmiotów. Aktualną wersję uzupełniono również o postępy w programie jądrowym, jakie dokonały się w ciągu ostatniego roku.

Czerwiec okazuje się miesiącem upubliczniania strategicznych dokumentów energetycznych państwa. Po Krajowym Planie w dziedzinie Energii i Klimatu, dziś swoją premierę ma Programu polskiej energetyki jądrowej. W kolejce czekają mapa drogowa dla SMR-ów (także czerwiec) oraz Polityka energetyczna Polski do 2040 r. (PEP2040 - tu o terminie zakończenia prac wiadomo najmniej, miała nastąpić po publikacji KPEiK-u).