Wieteke Graven

Ik sprak laatst een verzorgende die al jaren zo’n twintig uur per week werkt. Ze wilde graag naar 28 uur omdat ze financieel weinig buffer heeft. Haar leidinggevende was blij met haar verzoek, maar haar rooster vormde een probleem. Extra uren werken, zou betekenen dat ze twee dagen per week éxtra moest langskomen, omdat haar diensten zo kort waren. Dat kreeg ze thuis niet rond. Dus bleef ze op twintig uur staan.

Dit staat niet op zichzelf. Terwijl het aantal grote deeltijdbanen in Nederland snel stijgt – bijna 1,9 miljoen mensen werken inmiddels 28 tot 35 uur per week – zet dit in de zorg niet door. En dat terwijl de tekorten juist hier het grootst zijn. De mismatch is opmerkelijk: veel zorgmedewerkers wíllen meer uren werken, maar het werk is zo ingericht dat dat nauwelijks kán.

Zorgroosters draaien nog altijd om de ochtend- en avondpiek. Dat leidt tot veel korte, versnipperde diensten. Wie meer uren wil, krijgt vooral meer opkomstmomenten. Geen aantrekkelijke optie.

Ruim 40 procent van de zorgmedewerkers staat open voor meer uren (bron: Inzichtenrapport Het Potentieel Blijven Pakken, 2024). Maar het rooster stuurt de andere kant op. Veel patronen stammen uit een tijd waarin teams ruimer bezet waren. De gedachte dat iedereen op hetzelfde moment geholpen moet worden of dat bepaalde functies nu eenmaal korte diensten hebben, is diepgeworteld. Dat maakt het vergroten van contracten ingewikkeld.

Leidinggevenden hebben een cruciale rol: zij voeren het gesprek met medewerkers. Maar teammanagers met 50 medewerkers zijn geen uitzondering en randtaken stapelen zich op. Dan verdwijnt het gesprek over uren vanzelf uit zicht. Uit ons onderzoek blijkt dat slechts één op de drie zorgmedewerkers het afgelopen halfjaar met zijn leidinggevende sprak over meer uren. Zonder dat gesprek komt het niet van de grond.

En dan is er nog de financiële mist. Veel zorgprofessionals met kleine contracten zijn financieel kwetsbaar, maar denken dat extra uren weinig opleveren. Slechts een minderheid rekent het ooit door. In een toeslagenstelsel dat per huishouden anders uitpakt is dat begrijpelijk, maar het leidt vaak wel tot verkeerde aannames. Medewerkers die wíllen uitbreiden weten vaak niet wat het hen daadwerkelijk oplevert.

Medewerkers krijgen door extra uren meer zekerheid. Teams meer rust en stabiliteit, en organisaties meer continuïteit en minder verloop. Toch blijft het potentieel liggen. Het ís er wel, maar zit vast in gewoontes, roosters en gebrek aan informatie.

De groei van grote deeltijdbanen laat zien dat Nederlanders bereid zijn meer te werken als het werk goed te organiseren is. In de zorg vraagt dat lef en visie. Durf je als werkgever het werk en de roosters anders te organiseren zodat medewerkers die meer willen werken dat ook echt kúnnen?

Het potentieel ligt niet ergens verstopt. Het staat bij wijze van spreken al op de gang te wachten. Tijd om de deur open te doen.

Door Wieteke Graven, oprichtster van Het Potentieel Pakken