Het advies dat we als Vilans willen meegeven aan de formerende partijen? ‘Heb niet alleen oog voor voldoende zorgprofessionals, maar ook voor de benodigde zorgtransitie. Sluit aan bij veranderkracht van zorgprofessional en rust hen goed toe. Daarmee voorkom je dat de transitie blijft hangen in goede bedoelingen, papieren beloftes en akkoorden.

Femke de Wit (Vilans)

Het is nog even afwachten en spannend wie er precies gaan formeren. Maar we zien in de programma’s van de partijen, die waarschijnlijk aan de slag gaan, vooral veel aandacht voor: meer mensen in dienst, meer salaris, minder werkdruk. Minder aandacht is er voor de zorgtransitie en wat dat van zorgprofessionals en de samenleving vraagt.

Als kennisorganisatie weten we dat ook met meer zorgprofessionals in dienst en zorgprofessionals die meer uren werken, het traditioneel organiseren van de professionele zorg onhoudbaar wordt. Het is belangrijk dat zorgprofessionals ook het goede kunnen blijven doen en dat vraagt ook om zaken anders te gaan doen in de zorg. Er is een zorgtransitie nodig naar een zorgzame maatschappij. Van zorg met wonen, naar wonen en leven met zorg. Intensievere samenwerking met familieleden, vrijwilligers, naasten en zorgzame buurten. En domeinoverstijgende samenwerking vanuit het idee: ‘Een onsje welzijn, scheelt een kilo aan zorg.’

Bij die beweging naar een zorgzame samenleving, is het nodig om het leven en niet de zorgvraag centraal te stellen. In het uitgangspunt ’Het leven centraal’ hebben we de benodigde transitie voor de ouderenzorg vertaald. Allereerst is het nodig dat mensen in staat worden gesteld om voor zichzelf te zorgen en het leven te leiden dat ze willen door goed aan te sluiten bij hun behoeftes. Wie minder goed voor zichzelf kan zorgen, kan hulp inschakelen van naasten of het sociale netwerk en de buurt, en/of gebruik maken van digitale zorg en hulpmiddelen. Als dit niet mogelijk of onvoldoende is, wordt er, al dan niet aanvullend, professionele zorg geleverd.

Deze manier van kijken zorgt voor het benodigde handelingsperspectief in de sector. Of met de woorden van een leidinggevende uit de ouderenzorg te spreken: ‘De transitie en de problemen die op ons afkomen zijn zware onderwerpen. Deze visie helpt om niet te denken in het oplossen van problemen, maar in het creëren van nieuwe kansen.’

Juist ook door alle uitdagingen, merken we veel gedeelde urgentie en veranderkracht in de zorg. Zo slagen zorgorganisaties er steeds beter in verpleeghuiszorg aan huis te leveren en zichzelf te vernieuwen. Maar er zijn ook regio’s en organisaties die nog stappen willen en moeten maken. De transitie is niet ‘1 ding’ en heeft blijvende aandacht nodig. Zorgprofessionals zijn vaak nog opgeleid en gewend om ‘te zorgen voor’ in plaats van ‘zorgen met’. En financiering en wetgeving zijn nog niet volgend aan de benodigde ontwikkelingen. Dit zien we bijvoorbeeld bij vragen en dilemma’s die binnenkomen bij het loket voor Zorgzame Buurten.

In de praktijk merken we dan ook dat kennis- en verandervragen blijven komen.

Ons advies aan de politiek? Houd het innovatiewiel draaiende om antwoorden te blijven vinden op ontwikkelingen die steeds sneller gaan. Draag zo bij aan vakmanschapstrots en een positief imago van de sector. Maak samen leren mogelijk. Met continue uitwisseling tussen praktijk, onderzoek en beleid. Bedenk het niet voor de zorg, maar sluit bij initiatieven aan en breng goede voorbeelden verder. Kortom: faciliteer de zorg goed in alle veranderopgaven. Zo kunnen we de beweging naar een zorgzame samenleving beter mogelijk maken en versnellen. Meer handen voor de zorg klinkt goed, maar laat het vooral geen lege handen zijn.

Door Femke de Wit, themacoördinator persoonsgericht en integraal werken bij kennisorganisatie Vilans