• Nowe uprawnienia PIP wywołały falę zgłoszeń. W niespełna miesiąc od wejścia w życie reformy do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęły 502 skargi dotyczące pozornych umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B.
• GIP zapowiada, że zgłoszenia będą traktowane priorytetowo, choć sama skarga nie oznacza automatycznej kontroli.
• Z powodu wzrostu liczby skarg inspekcja odłożyła planowane na ten rok kontrole 200 wytypowanych firm. Ich przeprowadzenie zostało przesunięte na 2027 r.

Od środy 8 lipca obowiązuje reforma Państwowej Inspekcji Pracy, która umożliwia przekształcanie pozornych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę.

Nowe uprawnienia PIP przełożyły się na liczbę zgłoszeń. Do końca lipca, czyli w niespełna miesiąc od ich wejścia w życie, inspekcja otrzymała 502 skargi dotyczące pozornych umów cywilnoprawnych – wynika z danych Głównego Inspektoratu Pracy przekazanych „Rzeczpospolitej”.

Co ważne, samo złożenie skargi nie oznacza automatycznej kontroli w firmie, jednak – jak zapewnia GIP – wszystkie takie zgłoszenia będą traktowane priorytetowo i na każde zostanie udzielona odpowiedź.

Tym samym zaplanowane na ten rok kontrole 200 wytypowanych firm nie odbędą się w pierwotnym terminie. Ich realizacja została przesunięta na 2027 r. Już wcześniej, zanim nowe przepisy weszły w życie, ówczesny Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki mówił o zmianie planów.

- W tym roku raczej nie przeprowadzimy kontroli, które wynikają z analizy ryzyka. Dlaczego? Dlatego, że mamy wzrost skarg na nieprawdopodobną skalę - mówił Marcin Stanecki.

W ostatnich miesiącach możliwość przekształcania umów przez PIP wzbudzała szerokie dyskusje. O wzmocnienie kompetencji inspekcji apelowały związki zawodowe, a samo MRPiPS, na czele z ministrą Agnieszką Dziemianowicz-Bąk, przekonywało, że celem zmian jest większa ochrona pracowników i walka z tzw. śmieciowym zatrudnieniem.

Przeciwko nowym uprawnieniom inspekcji byli za to przedsiębiorcy, którzy argumentowali, że głęboko ingerują one w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, naruszają zasadę swobody umów oraz przenoszą niezwykle złożone rozstrzygnięcia z obszaru sądów pracy do administracji publicznej.

W styczniu 2026 r. premier Donald Tusk oświadczył nawet, że prace nad reformą nie będą kontynuowane. Jak tłumaczył wówczas szef rządu, przesadna władza dla urzędników, wprowadzana reformą, byłaby destrukcyjna dla firm i oznaczałaby utratę pracy dla wielu ludzi.

Ministerstwo zmodyfikowało projekt, który po zmianach wzmocnił rolę sądów pracy przy przekształcaniu umów. Ostatecznie regulacja została przyjęta przez Radę Ministrów, a potem uchwalona przez Sejm. Zmiany zaczynają obowiązywać od środy 8 lipca.

Z kolei na początku kwietnia prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jednocześnie kierując ją do oceny następczej Trybunału Konstytucyjnego. Swoją decyzję argumentował tym, że ma poważne wątpliwości co do części przepisów – zwłaszcza tych, które przyznają bardzo szerokie uprawnienia PIP wobec przedsiębiorców.

Jak reformę oceniają Polacy? Jak wynika z sondażu SW Research dla "Dziennika Gazety Prawnej", 62 proc. respondentów uważa, że nowe uprawnienia inspektorów pracy pozytywnie wpłyną na bezpieczeństwo na rynku pracy.  18,8 proc. badanych jest przekonanych, że nowe regulacje nie wpłyną na sytuacje pracowników w Polsce. Jednocześnie 18,6 proc. nie ma zdania w tej sprawie. 

Reformę PIP nieco lepiej oceniają kobiety niż mężczyźni - pozytywnego wpływu nowych przepisów na bezpieczeństwo pracowników spodziewa się odpowiednio 64 proc. i 61,2 proc. badanych.

Największy optymizm deklarują osoby powyżej 50. roku życia (66,6 proc.) oraz w wieku 25–34 lata (64,5 proc.), natomiast najmniej przekonani o skuteczności zmian są najmłodsi respondenci do 24. roku życia (47,2 proc.).